स्टाफचं हजेरी रजिस्टर: मस्टरचा नमुना मोफत डाउनलोड करा

महिन्याच्या शेवटी प्रत्येकाचा पगार ठरवणारं पान म्हणजे हजेरी रजिस्टर. त्यालाच मस्टरही म्हणतात. मांडणी स्पष्ट असेल तर वाद कमी होतात, पगार पटकन काढता येतो आणि कोणी विचारलं तर नोंद दाखवता येते. त्यात काय लिहायचं, कोणत्या खुणा वापरायच्या आणि छोट्या दुकानाचं भरलेलं उदाहरण इथे दिलं आहे. मोफत नमुनाही डाउनलोड करता येतो.

हजेरी रजिस्टर कशासाठी?

प्रत्येक दिवशी प्रत्येक माणसाने काम केलं का, आणि नसेल केलं तर तो दिवस पगारी होता का, हे रजिस्टर सांगतं. महिन्याच्या शेवटी यातली बेरीज थेट पगाराच्या हिशोबासाठी वापरता येते. नोंदी पूर्ण आणि वाचायला सोप्या असतील तर पगार पाच मिनिटांत काढता येतो. रिकामे रकाने, खाडाखोड आणि फक्त स्वतःलाच कळणाऱ्या खुणा असतील तर वाद होतो.

राज्यांचे दुकाने व आस्थापना कायदे आणि कारखाना कायदा यांसह भारतातले अनेक कामगार कायदे हजेरी व वेतनाच्या नोंदी ठेवायला सांगतात. काही वेळा ठरावीक नमुनाही असतो. नेमका नमुना तुमचं राज्य आणि व्यवसायाला लागू कायद्यांवर ठरतो. अधिकृत नमुन्यासाठी स्थानिक कामगार कार्यालयात किंवा तुमच्या CA कडे तपासा. खालील मांडणी रोजच्या नोंदी नीट ठेवण्यासाठी आहे. अशा नमुन्यांत सहसा लागणारी माहिती यात आहे.

रजिस्टरमध्ये कोणते रकाने हवेत?

रोज त्याच खुणा वापरा

लहान खुणा ठरवा. पानाच्या खाली त्यांचा अर्थ लिहा, म्हणजे कोणालाही नोंदी वाचता येतील:

उशिरा आलेल्यासाठी P च्या बाजूला छोटं “L” लिहा. ओव्हरटाइम त्याच रकान्यात लिहू शकता. उदा. दोन जास्तीच्या तासांसाठी “P+2”. किंवा वेगळा रकाना ठेवा.

छोट्या दुकानाचं भरलेलं उदाहरण

वेगवेगळ्या पगाराच्या पद्धती असलेल्या चार जणांचा पूर्ण महिना इथे दाखवला आहे. सणासाठी 14 तारखेला दुकान बंद होतं. म्हणून त्या दिवशी सगळ्यांना HO आहे.

नमुना दुकान · सप्टेंबर 2026 · नेहमीची साप्ताहिक सुट्टी रविवार (गीता: मंगळवार) · 14 तारीख: सणासाठी दुकान बंद

काम केलेले दिवस म्हणजे हजर दिवस अधिक अर्ध्या दिवसांची निम्मी संख्या. रमेश: 21 + (2 × 0.5) = 22. यात पगारी साप्ताहिक सुट्ट्या आणि इतर सुट्ट्या धरून पगार काढला जातो. प्रत्येक पगार प्रकाराचा हिशोब पगार काढण्याच्या लेखात दिला आहे.

मोफत नमुना डाउनलोड करा

तुम्हाला स्प्रेडशीट किंवा छापील पानावर नोंदी ठेवायच्या असतील तर खालील कोरं रजिस्टर डाउनलोड करा. ते Excel, Google Sheets किंवा LibreOffice मध्ये उघडतं. त्यात 31 दिवसांचे आणि महिन्याच्या बेरजेचे रकाने आहेत. आडव्या पानावर प्रिंट काढा. प्रत्येक महिन्यासाठी एक पान ठेवा.

हजेरी रजिस्टरचा नमुना डाउनलोड करा (CSV)

रजिस्टरच्या नोंदी विश्वासार्ह ठेवण्यासाठी

1. रोज एकाच वेळी हजेरी लावा. दुकान उघडतानाची वेळ उत्तम. आठवड्याच्या शेवटी आठवणीवरून नोंद केली की चुका होतात.
2. कामाच्या दिवसाचा रकाना रिकामा ठेवू नका. रिकामा रकाना कामगार हजर समजेल आणि तुम्ही गैरहजर.
3. साप्ताहिक आणि इतर सुट्ट्याही नोंदवा. WO आणि HO मुळे नोंदी पूर्ण होतात आणि बेरीज तपासायला सोपं जातं. सगळ्यांची बेरीज महिन्यातल्या दिवसांइतकी आली पाहिजे.
4. चूक दुरुस्त करा, त्यावरच गिरवू नका. कागदावर जुनी खूण काटून नवीन खूण लिहा आणि छोटी सही करा. ॲपमध्ये नोंद बदला. बेरीज आपोआप बदलते.
5. महिनाअखेर पैसे देण्याआधी बेरीज करा. पैसे देताना प्रत्येकाला त्याची बेरीज दाखवा. दोघं एकच पान पाहत असतील तर बहुतेक वाद मिटतात.
6. जुनी रजिस्टर जपून ठेवा. महिन्यांच्या नोंदी पगाराच्या नोंदींसोबत ठेवा. नोंदी किमान किती काळ ठेवायच्या हे कामगार कायद्यांत ठरलेलं असतं. म्हणून वर्ष संपलं की त्या फेकून देऊ नका.

रोजंदारी, तासावर आणि कंत्राटावर काम करणारे

थोडी माहिती वाढवली की हेच रजिस्टर प्रत्येक पगार प्रकारासाठी वापरता येतं:

• रोजंदारीवरचे कामगार: रजिस्टरवरूनच मजुरी ठरते. प्रत्येक P म्हणजे एका दिवसाची मजुरी. म्हणून अर्ध्या दिवसासाठी न चुकता H लिहा. महिनाअखेर अंदाजाने दिवस कमी-जास्त करू नका.
• तासावरचा स्टाफ: P ऐवजी रकान्यात तास लिहा, उदा. “6”, “9.5”. किंवा तासांचा वेगळा रकाना ठेवा. दिवसांची नव्हे, तासांची बेरीज करा.
• ओव्हरटाइम: नेहमी ओव्हरटाइम होत असेल तर प्रत्येक नावाखाली त्याची वेगळी ओळ ठेवा. त्यामुळे हजेरीच्या खुणा स्पष्ट वाचता येतात.
• साइटवरचे आणि कंत्राटी कामगार: प्रत्येक साइट किंवा कंत्राटदारासाठी वेगळं रजिस्टर ठेवा. लोक एका साइटवरून दुसरीकडे जात असतील तर प्रत्येकाचा हिशोब वेगळा करणं खूप सोपं पडतं.
• काम सोडलेले लोक: टिपेत शेवटचा कामाचा दिवस लिहा. त्यानंतरची ओळ रिकामी ठेवा. म्हणजे कोणी ते दिवस गैरहजर समजणार नाही.

कागद, Excel की ॲप?

कागदी रजिस्टरला पेन सोडून काही लागत नाही. पण प्रत्येक बेरीज हाताने करावी लागते आणि पान हरवू किंवा खराब होऊ शकतं. Excel मध्ये बेरीज आपोआप होते. पण दर महिन्याला नवीन शीट लागते. चुकीच्या सेलमध्ये लिहिलं तर सूत्र बिघडतं आणि फाइल एका कॉम्प्युटरवर राहते. हजेरीच्या ॲपमध्ये रजिस्टर, बेरीज आणि पगाराचा हिशोब एकत्र राहतात. कागदी प्रत हवी तेव्हा रजिस्टर छापताही येतं.